Haur-hezkuntzako ikaskuntzan hainbat metodologia eta estrategiarekin gara daiteke: proiektu gutxi gorabehera libreak edo zuzenduak (proiektuetan oinarritutako ikaskuntza); interesguneak, finkoak edo libreak (Decroly); lan-txokoak eta ikaskuntza-giroak, ikuspegi pedagogikoak (Reggio Emilia, Montessori); aurkikuntza eta ikerketa bidezko ikaskuntza; ikaskuntza kooperatiboa...
Oraingo honetan, interesgunekako ikaskuntza azpimarratuko dut.
Haur Hezkuntzan interesguneka ikastea metodologia globalizatzailea da, Eskola Berrian oinarritua (Ovide Decrolyk bultzatua), eta gai motibatzaile eta haurrarengandik hurbil dagoen gai batetik abiatuta antolatzen du irakaskuntza.
Oinarriak eta jatorria
• Inspirazio dekrolyanoa: Haurrak errealitatea modu globalean hautematen du, eta ikaskuntza oro bere bizi-beharretatik sortu behar da (elikatzea, eguralditik babestea, arriskuetatik defendatzea eta jardutea edo lankidetzan aritzea).
• Ikuspegi globalizatzailea: Curriculumaren arloak (hizkuntza, logika, adierazpen artistikoa, autonomia) ikasleentzat esanguratsua den nukleo tematiko baten inguruan konektatzen ditu.
• Ikaslearen rola: Haurra bere ikaskuntzaren protagonista aktibo bihurtzen da manipulazioaren, jakin-minaren eta bizipen-esperimentazioaren bidez.
Egitura didaktikoa (Decroly-ren 3 faseak)
Metodologia hiru une nagusitan garatu ohi da:
1. Behaketa (Errealitatearekiko kontaktua)
• Abiapuntua da. Objektua, fenomenoa edo benetako egoera aurkezten da (adibidez, animalia bat, udazkena, elikagaiak, bidaia bat).
• Kontaktu zuzena, esperimentazio sentsoriala eta elkarrizketa sustatzen dira, haurrek dagoeneko ezagutzen dutenetik abiatuta.
2. Elkartea (identifikazioa eta integrazioa)
• Behatutakoa espazioarekin eta denborarekin lotzen da (iragana/oraina, kausa-efektua, antzekotasunak eta desberdintasunak).
• Galderak planteatzen dira, ikertzen da eta informazioa zabaltzen da ikasgelan hainbat iturri edo gonbidatu erabiliz.
3. Adierazpena
• Ikasitakoa komunikatzen eta gauzatzen da hainbat hizkuntzaren bidez: adierazpen plastikoa, musika, dramatizazioa, eraikuntza, modelatzea edo ahozko eta idatzizko produkzioak.
Haur Hezkuntzako ikasgelan (3-6 urte) lantzeko gaiak haurraren hurbileko ingurunean, bere egunerokotasunean eta garapen ebolutiboan oinarritzen dira.
Gai hauek proiektuka, unitate didaktikotan edo txokoen bidez landu ohi dira, betiere jolasaren eta manipulazioaren bitartez.
Hona hemen ikasgelan lantzeko gai nagusiak, arloka multzokatuta:
1. Norbera eta Ingurune Hurbila (Identitatea eta Autonomia)
• Gorputza eta zentzumenak: Gorputz atalak identifikatzea, bost zentzumenak esploratzea eta accepts eta mugimenduak ezagutzea.
• Emozioak eta sentimenduak: Alaitasuna, tristura, haserrea eta beldurra identifikatzea eta kudeatzen ikastea.
• Familia eta etxea: Familia eredu desberdinak ezagutzea eta etxeko espazioak identifikatzea.
• Eskola eta lagunak: Ikasgelako arauak, partekatzea, lagun berriak egitea eta elkarbizitza.
2. Natura eta Ingurugiroa (Mundu Fisikoa eta Soziala)
• Urtaroak: Udazkena (hostoak, gaztainak), negua (hotza, elurra), udaberria (loreak, intsektuak) eta uda.
• Animaliak: Baserriko animaliak, basapiztiak, itsasokoak eta maskotak (zer jaten duten, nola bizi diren).
• Landareak eta baratzea: Haziak landatzea, landareen zikloa eta naturaren zaintza.
• Elementu naturalak: Ura (estatua aldaketak, garrantzia), lurra, airea eta eguzkia.
3. Gizartea eta Kultura
• Lanbideak: Medikuak, suhiltzaileak, irakasleak, okinak... ingurukoen lanak ezagutzea.
• Garraiobideak eta bide-hezkuntza: Autoak, trenak, hegazkinak eta kalean seguru ibiltzeko oinarrizko arauak.
• Herriko festak eta tradizioak: Olentzero eta Mari Domingi, Ihauteriak, herriko jaiak eta euskal kulturako ipuin eta abestiak.
4. Zeharkako Gaiak eta Eguneroko Ohiturak
• Gogamen eta elikadura osasuntsua: Frutak, barazkiak eta higiene ohiturak (hortzak garbitu, eskuak garbitu).
• Birziklapena eta jasangarritasuna: Zaborra bereiztea eta materialak berrerabiltzea.
• Gatazken ebazpena eta berdintasuna: Elkarrizketaren bidez arazoak konpontzea eta genero-estereotipoik gabeko jolasak.
Interesguneak garatzeko erabiltzen diren estrategien artean honako hauek ditugu: ipuinak, olerkiak, abestiak, adimen-bitak, bloke logikoak, Cuisenaireren erregeletak, Montessoriren manipulazio-materiala, logika-matematika garatzeko manipulazio-materiala, trebetasun sozialak eta kognitiboak garatzeko materialak, fonetikako materialak, bideoak, filminak, grafia eta grafismoko jolasak, plastikarako, marrazketarako eta pinturarako materialak, mahai-jokoak...
Blog honetan metodologia honetarako material asko daude.
